Ads Top

Είναι μαγνητικά ορατά τα υποβρύχια Παπανικολής;

Του Καθηγητή Γ.Ζουγανέλη

Με αφορμή την κατάσταση των υποβρυχίων Παπανικολής που οξειδώνονται στο Σκαραμαγκά ενώ δεν θα έπρεπε αν ήταν κατασκευασμένα απο καλά υλικά, αποφάσισα να γράψω ένα άρθρο που αφορά την επίδραση αυτού του γεγονότος στην ανίχνευση τους και δη της μαγνητικής τους υπογραφής, που μετά την ηχητική είναι του αμέσου ενδιαφέροντος.

ΤΟ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ DEPERMING ΚΑΙ ΤΟΥ DEGAUSSING

Τα πολεμικά υποβρύχια φέρουν σισηρομαγνητικά υλικά είτε στο εσωτερικό τους είτε στο σκαρί τους απο κατασκευή. Ετσι, συνήθως μετά απο μεγάλες αλλαγές που υφίστανται στο σκαρί τους ή μετά απο επιστροφή διατηρούν μια παραμένουσα μαγνήτιση. Αυτή η παραμένουσα μαγνήτιση είναι πολύ κακό να υπάρχει γιατί ανιχνεύεται με πολλούς τρόπους και προδίδει την παρουσία τους, όπως απο ένα αεροπλάνο που πετώντας μετράει την μεταβολή του γήινου μαγνητικού πεδίου της περιοχής, από κάποιο πλέγμα στο βυθό της θάλασσας, απο μαγνητικές νάρκες, απο ειδικά μαγνητόμετρα που μπαίνουν σε μορφή array στο βυθό κλπ. 

Η απομαγνήτιση γίνεται με διάφορες τεχνικές και στη περίπτωση αυτού του είδους δημιουργίας των μαγνητικών πεδίων αυτό λέγεται Deperming. Mια απο τις τεχνικές αυτές γίνεται με τη είσοδο του υποβρυχίου σε ένα κανάλι που σε κάθε συγκεκριμένη απόσταση κάθε “φέτα” του υποβρυχίου περιβάλλεται απο ένα καλώδιο, το οποία με τη βοήθεια ενός ρεύματος κάποιων χιλιάδων Amperes προσπαθεί ακολουθώντας την συγκεκριμένη διαδικασία να απομαγνητίσει την παραμένουσα μαγνήτιση στη “φέτα” του υποβρυχίου μέ την εφαρμογή ενός ισχυρού μαγνητικού πεδίου που διαδοχικά μικραίνει. Η διαδικασία αυτή λαμβάνει χώρα για αρκετές ώρες. Η διαδικασία του deperming περιγράφεται στη φωτογραφία (1) . Σε αυτό το σημείο θέλω να σας επισημάνω ότι παρότι αυτή είναι η συνήθως ακολουθούμενη διαδικασία απομαγνήτισης, αυτή η διαδικασία δεν καλύπτει όλες τις περιπτώσεις.

Εκτός απο αυτό το λόγο δημιουργίας μαγνήτισης (Deperming) το υποβρύχιο το οποίο στο σκαρί του μπορεί να περιέχει και μαλακά μαγνητικά υλικά μπορεί να μαγντητίζεται και απο τη παρουσία του μαγνητικού πεδίου της γής. Σε αυτή τη περίπτωση τα υποβρύχια διαθέτουν ένα σύστημα απομαγνήτισης λιγότερο ισχυρό, που λειτουργεί συνέχεια προκειμένου πάντα να εκμηδενίζει το μαγνητικό πεδίο της γής στο συγκεκριμένο βάθος που ευρίσκεται. Η διαδικασία αυτή λέγεται Degaussing. Αυτό γίνεται με τη δημιουργία ενός αντίθετου μαγνητικού πεδίου απο ένα πηνίο που περιβάλλει το σκάφος και που εννοιολογικά περιγράφεται στη φωτογραφία (2). Στο υποβρύχιο υπάρχει και ένα ακόμη πηνίο που το περιβάλλει και έχει οριζόντια αντί κάθετη θέση αλλά δεν δείχνεται στο σχήμα. Η κατασκευή αυτή του πηνίου όπως και το συνολικό πεδίο που επιβάλλει στο σκάφος επιδέχεται συνεχών βελτιώσεων. Σημειώστε ότι το deperming πρέπει να γίνεται εν λειτουργία του degaussing.

Δεν ελπίζω ότι το Ελληνικό πολεμικό ναυτικό διαθέτει τέτοια συστήματα απομαγνήτισης, τα οποία επιπλέον να γνωρίζουν πως να τα χρησιμοποιούν σωστά και αυτό κάποτε θα γίνει αντιληπτό, όταν δούν να πετάγονται απο το πουθενά άλλα υποβρύχια μπροστά τους.

Δεν νομίζω ότι το ΠΝ έχει
  1. για το deperming, εξωτερική κατασκευή ή σύστημα εξωτερικών καλωδίων που να μπορούν να δώσουν πολύ μεγάλο μαγνητικό πεδίο (βλέπετε φωτογραφία στη κορυφή του άρθρου), καθότι τα νέα υποβρύχια U214 όπως και τα υπο ανακατασκευή υποβρύχια U209 έχουν υποστεί πολλές δομικές μεταβολές στο σκαρί τους, ενώ η ποιότητα των υλικών που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι άγνωστη.
  2. για το degaussing, εσωτερική κατασκευή καλωδίων στα υποβρύχια αλλά και σε άλλα πλοία. Το θέμα είναι πιό πολύπλοκο απο ότι φαίνεται.
ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΩΝ Y/B ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ ΛΟΓΩ ΑΣΤΟΧΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ


Στη άνω φωτογραφία δεξιά, φαίνεται ένας υπολογισμός μας, της μαγνητικής ανωμαλίας που δημιουργείται στο τοπικό μαγνητικό πεδίο της γής (περιοχή ισημερινού) λόγω της παρουσίας του υποβρυχίου. Στο συγκεκριμένο υπολογισμό υπετέθη, ότι το υλικό απο το οποίο είναι κατασκευασμένο το υποβρύχιο είναι το ίδιο (steel ΗΥ 100) με εκείνο απο το οποίο θα έπρεπε να είναι κατασκευασμένο το Y/B U214 (σύμφωνα με το manual).

Παρατηρείστε την ύπαρξη της δημιουργίας της μαγνητικής ανωμαλίας, περιοχές με κίτρινο χρώμα, στη διατομή που δείχνει τη τιμή του μέτρου του Μαγνητικού πεδίου Β που είναι σε απόσταση 15 μόλις μέτρων κάτω από το υποβρύχιο. Αν μια μαγνητική νάρκη βρεθεί στη περιοχή αυτή, τότε αυτή εκρήγνυται. Παρατηρείστε επίσης την ύπαρξη μαγνητικού πεδίου Β (άσπρα βέλη) πολύ κοντά στην επιφάνεια του υποβρυχίου.

Στη άνω φωτογραφία αριστερά, φαίνεται ένας ανάλογος υπολογισμός για τη περίπτωση που το υποβρύχιο ήταν κατασκευασμένο απο ανοξείδωτο ατσάλι τύπου 304, που είναι μη μαγνητικό. Σε αυτή τη περίπτωση μαγνητική ανωμαλία δεν υπάρχει, οπότε οι μαγνητικές νάρκες άν υπάρξουν σε αυτό το ύψος δεν θα εκραγούν διότι ο ανιχνευτής τους δεν θα δεχθεί μαγνητικό σήμα. Αυτό είναι το μυστικό πίσω απο τα “μαγνητικά αόρατα” (stealth) υποβρύχια, που είχε φτειάξει πολύ παλιά η Σοβιετική Ένωση ή εκείνα με το τιτάνιο που έφτειαξε αργότερα ή τα Γερμανικά U212 ή τα Γερμανικά Dolphin που αγόρασε πρόσφατα το Ισραήλ απο τη Γερμανία. Παρατηρείστε στη περίπτωση αυτή, τη μη ύπαρξη μαγνητικού πεδίου Β (άσπρα βέλη) πολύ κοντά στην επιφάνεια του υποβρυχίου.

Το degaussing παρόλα αυτά είναι αναγκαίο σε όλα τα παραπάνω υποβρύχια. Aπλά στα μαγνητικά stealth υποβρύχια η δουλειά του είναι ευκολότερη και πιό επιτυχής, αφού οι διορθώσεις που πάντα έχουν στόχο τον μηδενισμό της μαγνητικής ανωμαλίας (δημιουργία μαγνητικού πεδίου αντίθετου εκείνου πο αντιστοιχεί π.χ. στα άσπρα βέλη στη φωτογραφία δεξιά) είναι ελάχιστα μικρές. Τό ίδιο ισχύει και για το deperming.

ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΠΥΡΟΚΡΟΤΗΤΗΣ

Στη φωτογραφία σας δείχνω για λόγους πληρότητας, την αρχή λειτουργίας ενός μαγνητικού πυροκροτητή μιας νάρκης. Η μεταβολή του μαγνητικού πεδίου Β στην περιοχή της νάρκης λειτουργεί σαν διακόπτης που κλείνει το ηλεκτρικό κύκλωμα, οπότε ένας σπινθήρας δημιουργείται στο detonator. Είναι λίγο παλαιού τύπου η ιδέα αλλά δεν έχω χρόνο να σας δείξω κάτι καλύτερο και υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα.

ΑΛΛΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ

Σημειώστε ότι ανάμεσα στους τρόπους ανίχνευσης ενός υποβρυχίου, πλοίου γενικότερα ή αεροπλάνου είναι η μαγνητική, η ηλεκτρική, η υπέρυθρη, η ακουστική υπογραφή κλπ. Για κάθε περίπτωση χρησιμοποιούνται οι αντίστοιχοι ανιχνευτές. Στο άρθρο σας μιλώ μόνο για τη μαγνητική υπογραφή, γιατί οι ανιχνευτές που χρησιμοποιούνται για την μέτρησή της χρησιμοποιούνται και για την ανίχνευση του φυσικού αερίου και των υδρογονανθράκων (βλέπετε σχετικά εδώ). Διπλή χρήση σημαίνει και οικονομία χρημάτων!

Δυστυχώς, το πολεμικό ναυτικό απο πληροφορίες που περιήλθαν στην αντίληψή μου δεν θεωρεί ότι οι συγκεκριμένοι ανιχνευτές είναι χρήσιμοι (θα μιλούν ώς πλέον "ειδικοί"). Κρίμα, γιατί η Τουρκία διαθέτει ανιχνευτές MAD πάνω στα αεροπλάνα CN235 που διαθέτει, με τα οποία σκανάρει κάθε μέρα τα κοιτάσματα υδρογονανράκων και τις θέσεις των Ελληνικών υποβρυχίων στο Αιγαίο, ενώ τα Ελληνικά αεροπλάνα τα παρακολουθούν σαν χάνοι...

ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ

H παρουσία τόσης μεγάλης και ορατής απο μακριά διάβρωσης στις πλευρές του Y/B Παπανικολή την εποχή που ήταν στο Σκαραμαγκά και "λιαζόταν", σε ένα τόσο νέο πλοίο δημιουργούν αμφιβολίες για την ποιότητα του ατσαλιού που έχει χρησιμοποιηθεί. Δεν πρέπει να είναι καλής ποιότητας ανοξείδωτο (μαγντηικό ή όχι) σίγουρα και αυτό μυρίζει σκάνδαλο. Δεν είμαι σίγουρος ότι οι Γερμανοί έφτειαξαν τον Παπανικολή με το υλικό, που αναφέρεται στις επίσημες προδιαγραφές του…

Το ατσάλι που χρησιμοποίησε η ΜΕΤΚΑ για να κάνει τα κουφάρια των άλλων υποβρυχίων πλήν του Παπανικολή που κατασκευάστηκε στη Γερμανία θα είναι “λογικά” το ίδιο, που όμως δεν είναι καλής ποιότητας. Η γνώμη μου είναι ότι μπορεί να είναι και χειρότερο και φτηνότερο, πάρα πολύ φτηνότερο.

Είναι να λυπάσαι με όσα συμβαίνουν στις ΕΔ.
Εικόνες θέματος από Jason Morrow. Από το Blogger.